Wprowadzeniem do debaty były prezentacje wniosków z Okrągłych Stołów EKF: makroekonomicznego, technologicznego, ryzyka bankowego oraz ryzyk prawnych.

Marcin Mrowiec, koordynator makroekonomiczny EKF, wskazał, że gospodarka wchodzi w okres podwyższonego ryzyka geopolitycznego. Jego zdaniem w ciągu trzech lat nastąpi spowolnienie inwestycji z 8 proc. do 3 proc. Deficyt budżetowy Polski w 2025 roku był ponad dwukrotnie wyższy od średniej w UE (3,1 proc. PKB) oraz strefie euro (2,9 proc. PKB). Dodał, że do 2029 r. dług publiczny sięgnie nawet 75 proc. PKB.

Lider technologicznego okrągłego stołu Piotr Alicki,  Prezes Zarządu Krajowej Izby Rozliczeniowej podkreślił że banki nie czekają  na unijne regulacje i sektor  wdraża rozwiązania poprawiające bezpieczeństwo , takie jak weryfikacja odbiorcy płatności (VoP). „Ale działania wewnątrz samej branży to jednak za mało bez współpracy z infrastrukturą technologiczną” – zaznaczył.

Zdaniem lider okrągłego stołu CRO Marka Lusztyna Wiceprezes Zarządu ds. zarządzania ryzykiem w mBanku, do kluczowych w chwili obecnej wyzwań należy narastający problem przestępczości cyfrowej, wspieranej przez sztuczną inteligencję. Cyberodporność jest aktywem strategicznym. Ekspert apelował o współodpowiedzialność mediów społecznościowych i firm telekomunikacyjnych za oszustwa internetowe.

“Bez przewidywalnego otoczenia prawnego nie będzie stabilnego rozwoju rynku finansowego. Potrzebujemy strategii regulacyjnej nastawionej na odbudowę zaufania, zwiększanie przewidywalności prawa i tworzenie przestrzeni do podejmowania racjonalnego ryzyka. Modelowe umowy i większa standaryzacja relacji pomiędzy instytucjami finansowymi a klientami mogą skutecznie ograniczać liczbę sporów prawnych, tworząc przestrzeń dla rozwoju konkurencji i innowacji” – powiedział prof.  Michał Romanowski, Lider okrągłego stołu ds. ryzyk prawnych i Przewodniczący Kapituły Ekspertów EKF.

W ocenie uczestników Debaty Prezesów do najtrudniejszych obecnie wyzwań należą: ryzyko prawne i niestabilność regulacyjna, które wpływają na „niepewność niemierzalną” sektora finansowego w Polsce. Dlatego należy wprowadzić wzorcowe umowy jako narzędzie przeciwdziałające konfliktom prawnym.

„Kwestionowanie 800 tys. umów hipotecznych to sytuacja niespotykana w cywilizowanym kraju. Musimy funkcjonować w świecie, który jest przewidywalny, a fundamenty prawa są egzekwowane. Bez tego nasze wysiłki można porównać do włoskiej operetki – wszyscy śpiewają Avanti, ale nic z tego nie wynika” – podkreślił Cezary Stypułkowski, Prezes Zarządu Banku Pekao.

“Potrzebujemy większej samoregulacji sektora i wspólnych standardów. Składam deklarację w imieniu PKO BP, że do końca roku wdrożymy wzorcową, jednolitą umowę kredytu hipotecznego i zachęcam Państwa, żebyśmy zrobili to wspólnie. Tylko wtedy będzie to miało jakikolwiek sens” – powiedział Szymon Midera, Prezes Zarządu PKO Banku Polskiego.

A Piotr Żabski, Prezes Zarządu Alior Bank SA dodał „Bank odpowiada nie tylko przed przedsiębiorcami i kredytobiorcami, ale również przed akcjonariuszami, w tym funduszami emerytalnymi reprezentującymi miliony Polaków. Musimy poprawić współpracę pomiędzy sektorem bankowym, nadzorem i ustawodawcą.”

Perspektywę nadzoru przedstawił prof. Jacek Jastrzębski, Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego: “Paradoksalnie to dziś nadzór finansowy zachęca sektor do większej aktywności biznesowej, podczas gdy same banki częściej koncentrują się na ryzykach. Tymczasem gospodarka potrzebuje większej aktywności kredytowej i większej gotowości do finansowania rozwoju. Nie oczekujemy od banków unikania ryzyka. Oczekujemy profesjonalnego zarządzania ryzykiem i gotowości do jego podejmowania tam, gdzie służy ono wzrostowi gospodarczemu i budowaniu dobrobytu”.

Uczestnicy debaty wskazywali na problem barier regulacyjnych, w tym negatywnego wpływu podatku bankowego na akcję kredytową, przez co polskie banki są mniej konkurencyjne wobec banków zagranicznych, mogących oferować tańsze finansowania dużych projektów.

Michal Bolesławski, Prezes Zarządu  ING Bank Śląski S.A. zaznaczył, że  „Awersja do ryzyka widoczna jest dziś w całej gospodarce. Dotyczy klientów indywidualnych, przedsiębiorców i inwestorów. W efekcie ogromna część oszczędności trafia na depozyty, zamiast finansować rozwój gospodarki. Potrzebujemy większej skłonności do inwestowania, bo to właśnie inwestycje będą finansowały rozwój przedsiębiorstw i przyszły dobrobyt.”

Przemek Gdański, Prezes Zarządu  BNP Paribas Bank Polska S.A. dodał „Nieprawdą jest, że polskie banki nie chcą kredytować gospodarki i wolą kupować obligacje skarbowe. My bardzo chcemy pożyczać, chcemy pożyczać więcej. Sektor jest gotowy finansować inwestycje, ale często brakuje odpowiedniego popytu inwestycyjnego wynikający m.in. z finansowania wewnątrzgrupowego firm międzynarodowych.”

 „Banki chcą kredytować gospodarkę. Problemem nie jest dziś podaż kredytu, ale ograniczony popyt inwestycyjny. Klienci podejmują decyzje przede wszystkim pod wpływem otoczenia makroekonomicznego, poziomu stóp procentowych i regulacji. Rolą banków jest dostosowanie się do tych potrzeb, a nie ich kreowanie.” –  podkreślił Cezary Kocik Prezes Zarządu mBank S.A.

Z kolei Joao Bras Jorge, Prezes Zarządu, Bank Millennium S.A. powiedziała  „Nie brakuje nam ambicji (…) Jeżeli chcemy zmienić kulturę oszczędzania i inwestowania, potrzebujemy narodowego programu edukacyjnego oraz silniejszych zachęt podatkowych do inwestowania długoterminowego. (…) Państwa, w których istnieją konkretne ulgi podatkowe dla długookresowych inwestycji w fundusze inwestycyjne to jedyne kraje, które mają rozwiązania i odnoszą sukces. Czekamy więc na ich polską wersję”

Prezesi banków podkreślali gotowość do finansowania inwestycji w obronność, energetykę oraz rozwój innowacyjnych technologii. Wskazywali jednak, że finansowanie tych projektów ze względu na ryzyka z nimi związane, jest często na granicy rentowności.

Michał Gajewski, Prezes Zarządu Erste Bank Polska stwierdził „Mitem jest twierdzenie, że sektor bankowy nie chce finansować obronności. Dziś praktycznie wszystkie banki uczestniczą w tego typu projektach, często akceptując bardzo niską rentowność.”  , a Elżbieta Czetwertynska, Prezes Zarządu  Citi Handlowy zaznaczyła „Finansowanie transformacji energetycznej i obronności wymaga współpracy całego sektora. Jest tu miejsce zarówno dla banków krajowych, jak i międzynarodowych.” Dodała, że Polska stała się pierwszym krajem, w którym Citi zdecydował się wsparcie inwestycji w obronność

Mirosław Czekaj, Prezes Zarządu  Banku Gospodarstwa Krajowego  podkreślił „Finansowanie obronności w Polsce jest realizowane w dużej mierze dzięki instrumentom opartym na gwarancjach Skarbu Państwa. Ryzyko takich projektów jest ograniczone, a ich znaczenie dla bezpieczeństwa kraju fundamentalne.” Wskazał też na ogromną rolę BGK w finansowaniu pozabilansowym (m.in. 70 mld zł na energetykę z KPO i 43,7 mld euro z pożyczki SAFE), co nie zawsze jest widoczne w tradycyjnych statystykach kredytowych.

Eksperci zgodnie zaznaczali, że wsparcie banków dla inwestycji w nowe technologie jest w Polsce znikome – na poziomie 4,5 proc. portfela. „Patrząc na rozwój gospodarki cyfrowej, trudno nie zauważyć, że Europa wciąż ma problem z finansowaniem najbardziej innowacyjnych przedsięwzięć. Młodzi ludzie szukają możliwości inwestowania w świecie cyfrowym. Jeżeli nie stworzymy dla nich bezpiecznych i regulowanych rozwiązań, będą szukać ich poza tradycyjnym sektorem finansowym. W Polsce wsparcie innowacyjności praktycznie nie istnieje. Startupy nie mogą liczyć na finansowanie powyżej 100 mln dolarów, a banki są penalizowane wagą ryzyka 400 proc. RWA za inwestycje kapitałowe” – zauważył Adam Marciniak Prezes Zarządu VeloBank S.A.

Prelegenci zgodzili się, że istnieje konieczność poprawy świadomości finansowej wszystkich obywateli naszego kraju. Przedstawiciele banków deklarowali, że podejmują takie działania np. prowadząc zajęcia ze studentami, lecz  celem prawdziwej edukacji jest, żeby każdy wiedział, co to jest kredyt, jak funkcjonuje depozyt, jak działa umowa – i z tym trzeba dotrzeć do nastolatków. Należy wszak pamiętać, że edukacja finansowa społeczeństwa to zadanie innych instytucji i organów państwowych, a nie banków.

W Debacie Prezesów udział wzięli:

• Michał Bolesławski, ING Bank Śląski
• Joao Bras Jorge, Bank Millennium
• Mirosław Czekaj, Bank Gospodarstwa Krajowego
• Elżbieta Czetwertyńska, Citi Handlowy
• Michał Gajewski, Erste Bank Polska
• Przemek Gdański, BNP Paribas Bank Polska
• Cezary Kocik, mBank
• Adam Marciniak, VeloBank
• Szymon Midera, PKO Bank Polski
• Cezary Stypułkowski, Bank Pekao
• Piotr Żabski, Alior Bank

Debata została poprzedzona podsumowaniem wniosków z Okrągłych Stołów EKF, które wskazali:

• Technologiczny Okrągły Stół – Piotr Alicki, prezes zarządu KIR
• Okrągły Stół Ryzyka Bankowego – Marek Lusztyn, wiceprezes zarządu ds. zarządzania ryzykiem w mBank
• Makroekonomiczny Okrągły Stół – Marcin Mrowiec, główny ekonomista Grant Thornton, koordynator makroekonomiczny EKF.
• Okrągły Stół Ryzyk Prawnych – Michał Romanowski; Partner i Adwokat w Romanowski i Wspólnicy, przewodniczący Kapituły Ekspertów EKF

Perspektywę nadzoru przedstawił Jacek Jastrzębski, Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego

Iwona Kozera, Partner Zarządzająca Zespołem Consulting w regionie EMEIA, EY pokazała strukturę portfela kredytowego banków w finansowanie kluczowych obszarów gospodarki oraz strukturę depozytów i poziom opłat odzwierciedlający podejście banków do długoterminowego bezpieczeństwa finansowego Polaków.