Kto uchwalił prawo grawitacji?

Kilka tygodni temu spotkałem się z grupą dawnych znajomych. Dość szybko rozmowa skoncentrowała się na ekscytującej tematyce kredytów walutowych – jak się okazało, było wśród nas dwoje frankowiczów. Zbliżały się ich procesy z bankami, zatem szczegółowo opowiadali o swoich oczekiwaniach.

Byli zgodni, że zostali oszukani przez banki, które po prostu wymyśliły sobie swoje zasady łamiąc prawa konsumenckie. Bank nie ma prawa ustalać swojej tabeli kursowej, zwłaszcza że nie uprzedził o przyszłym umocnieniu się franka. Argument, że o kursie decyduje rynek uznany był za typowe nadużycie chciwych bankierów. W pewnym momencie wręcz padło stwierdzenie, które większość obecnych skwapliwie podchwyciła, że nie ma czegoś takiego jak prawa rynku, w dodatku powszechnie obowiązujące. Prawa? Kto je uchwalił? Kto je wprowadził? W jakim kodeksie można je znaleźć? Gdzie by zresztą nie były, należy je jak najszybciej uchylić i dostosować do prawa konsumenckiego.

Otóż jestem daleki od tego, by po prostu wyśmiać ignorancję uczestników tej rozmowy. Ujawniła ona sedno problemu, z którym zmagamy się od ponad dekady. Prawo jest wyrazem wieloznacznym, używanym w różnych kontekstach. Na przykład jest prawo grawitacji, prawo Archimedesa, prawo spółdzielcze, prawo do zapomnienia, prawo podaży i popytu, prawo wyborcze, prawa dzieci itd. Słowo to samo, treść zupełnie inna. Prawa miewają formę ustaw, miewają też autorów, niektóre inne to tradycyjne przywileje przysługujące grupom czy jednostkom. Istnieją także prawa przyrody, będące niczym innym jak opisem dostrzeżonych przez ludzi sekwencji zdarzeń, na które jednak nie mają oni żadnego wpływu. Prawa rynku niewątpliwie należą do tego samego rodzaju praw (nawet jeśli ich charakter jest trochę mniej ścisły).

Ta tożsamość nazwy przy zupełnej rozbieżności znaczenia prowadzi do zamętu pojęciowego z jakim mamy obecnie do czynienia. Nie jest niczym dziwnym, ze konsument, któremu nikt nigdy tego nie uprzytomnił, traktuje prawa rynkowe dokładnie tak, jak np. prawo lokatorskie: zbiór zasad, które można a nawet należy zmienić decyzją polityczną gdy w jakimś momencie działają na ich niekorzyść.

Ten zamęt pojęciowy rodzi wiele z pozoru nieoczywistych pytań: czy Newton rzeczywiście wymyślił prawo grawitacji? A jeśli tak, to czy przed Newtonem prawo to nie istniało? Tu odpowiedź jest jeszcze stosunkowo prosta. A co z prawem podaży i popytu? Kto je wymyślił, jaki parlament je zatwierdził? Kiedy było nowelizowane?

Otóż było! Większość z nas przeżyła taką nowelizację, a co gorsza – jej skutki. Żyjemy przecież w kraju, w którym przez 45 lat prowadzony był pewien eksperyment ekonomiczny, polegający na zastąpieniu praw rynku decyzjami administracyjnymi opartymi na sprawiedliwości społecznej. Dokładnie tak, jak chcieliby moi rozmówcy. Jak się to skończyło – wiadomo, choć jak widać lekcja ta idzie już w zapomnienie.

Postuluję więc, aby we wszelkich dyskusjach toczonych na forum publicznym z dziennikarzami, prawnikami i kredytobiorcami, przy każdej dobrej okazji wyjaśniać dlaczego prawo konsumenckie musi respektować prawa rynku. W przeciwnym razie powrócilibyśmy prosto do ekonomii realnego socjalizmu z powszechnym niedoborem wszystkiego.

Nie mam zresztą złudzeń, że dotarcie z tą prawdą do dzisiejszych klientów banków to zadanie łatwe i szybkie. Wręcz przeciwnie, jest to wyboista droga pod stromą górę. Tym bardziej trzeba na nią wejść i iść tak długo, jak długo będzie trzeba. Kropla drąży skałę, zatem być może i ta prawda wreszcie się przebije.

Ktoś może zapytać, co zatem z prawem grawitacji, kto je uchwalił? Otóż grawitacja jest pewną cechą przyrody. Newton sformułował opis zjawiska, które go fascynowało. Nie znamy jego źródła, ale możemy je badać. Zostało ono nazwane prawem powszechnego ciążenia, albo prawem Newtona. Ale to nie znaczy, że możemy to prawo, choćby od czasu do czasu, zawiesić. Niestety, przyroda nie spełnia naszych życzeń. To samo dotyczy praw rynku. Lepiej więc pogodzić się z nimi, zamiast próbować zmieniać, bo jeden eksperyment wystarczy.

————————————-
Andrzej Reich, Lider Klubu Odpowiedzialnych Finansów przy EKF

Zobacz również

Organizator
Poprzedni slajdNastępny slajd
Partner Główny EKF
Partnerzy EKF
Poprzedni slajdNastępny slajd
Partnerzy Instytucjonalni EKF
Poprzedni slajdNastępny slajd
Partnerzy akademiccy
Poprzedni slajdNastępny slajd
Główni Partnerzy Medialni
Poprzedni slajdNastępny slajd
Partnerzy medialni
Poprzedni slajdNastępny slajd
Wybierz wydarzenie
Europejski Kongres Finansowy2-4 czerwca 2025

ZAPISZ SIĘ NA NEWSLETTER!

W ramach newslettera przesyłać będziemy informacje o inicjatywach Samorządowego Kongresu Finansowego. Możesz spodziewać się także zaproszeń do udziału w debatach, ale również materiałów eksperckich w postaci komentarzy, artykułów czy raportów i filmów video.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji drogą elektroniczną (newsletter) i listowną na temat innych wydarzeń organizowanych przez Fundację Centrum Myśli Strategicznych. Zgoda jest obowiązkowa. Administratorem moich danych osobowych jest Fundacja Centrum Myśli Strategicznych z siedzibą ul. Stępińska 28, 00-739 Warszawa, e-mail: kontakt@fundacjacms.pl Mam prawo cofnąć zgodę w każdym czasie (dane przetwarzane są do czasu cofnięcia zgody). Mam prawo dostępu do danych, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo sprzeciwu, prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego jakim jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych z siedzibą w Warszawie przy ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa oraz prawo do przeniesienia danych.*

 

Wyszukaj na stronie

Anuluj wyszukiwanie